DHS nói bạn có thể sống an toàn ở nơi khác trong nước: Bảo vệ vụ xin tị nạn của bạn

Tại phiên tòa xin tị nạn, luật sư của chính phủ có thể thừa nhận rằng một việc nghiêm trọng đã xảy ra ở quê bạn nhưng vẫn hỏi: “Tại sao bạn không thể sống ở nơi khác?” Một bản trình bày thuyết phục về tổn hại ban đầu không tự động trả lời được câu hỏi đó. Bản khai, chứng cứ về tình hình đất nước, nhân chứng và lập luận pháp lý của bạn cần đề cập đến địa điểm thay thế được đề xuất trước khi thẩm phán quyết định vụ việc.

Đây là hướng dẫn thực tiễn cho người đang chuẩn bị vụ xin tị nạn tại tòa di trú, không phải chỉ dẫn về nước để thử xem chuyển chỗ ở có an toàn hay không. Bài viết giải thích hai nội dung cần xem xét về việc chuyển nơi cư trú, nghĩa vụ chứng minh và cách chuẩn bị câu trả lời gắn với địa điểm cụ thể mà không phóng đại những gì pháp luật bảo đảm.

Hai câu hỏi: chuyển đến đó có an toàn và có hợp lý không?

Theo 8 C.F.R. § 1208.13(b)(1)(i)(B) và (b)(2)(ii), khả năng chuyển nơi cư trú trong nước có thể khiến yêu cầu dựa trên nguy cơ bị đàn áp trong tương lai bị bác nếu người nộp đơn có thể tránh bị đàn áp ở một vùng khác trong nước và việc yêu cầu họ chuyển đến đó là hợp lý. Quy định tương ứng của USCIS là 8 C.F.R. § 208.13. Các vụ tại tòa di trú áp dụng khung quy định của Part 1208 cùng với những phán quyết có giá trị ràng buộc.

Trong Matter of M-Z-M-R-, 26 I&N Dec. 28 (BIA 2012), Hội đồng Kháng cáo Di trú giải thích rằng tính an toàn và tính hợp lý cần được xem xét riêng biệt. Phải có một khu vực với điều kiện tốt hơn đáng kể so với hoàn cảnh làm phát sinh nỗi sợ bị đàn áp có cơ sở. Một địa điểm an toàn hơn không tự động là nơi cư trú hợp lý đối với người nộp đơn cụ thể này.

• Tính an toàn: Bên đàn áp có thể tìm thấy hoặc tiếp cận bạn ở đó không? Chính đặc điểm thuộc diện được bảo vệ đó có khiến bạn bị đàn áp tại nơi ấy không? Nhà chức trách có cung cấp sự bảo vệ thực chất tại địa điểm đó không?
• Tính hợp lý: Việc sống tại đó thực tế sẽ đòi hỏi những gì? Hoàn cảnh liên quan có thể bao gồm tổn hại nghiêm trọng từ các nguồn khác, xung đột trong nước, cơ sở hạ tầng, hạn chế địa lý, tuổi tác, sức khỏe, giới tính và các mối quan hệ xã hội hoặc gia đình.

Tiêu chí này không đòi hỏi một cuộc sống hoàn hảo hay cơ hội kinh tế tương đương với Hoa Kỳ. Nhưng sự bất tiện thông thường, tự nó, cũng chưa đủ. Bạn cần dùng chứng cứ để giải thích vì sao việc chuyển đến nơi được đề xuất không giải quyết được nguy cơ bị đàn áp hoặc vì sao yêu cầu chuyển đi là không hợp lý theo tiêu chuẩn pháp lý áp dụng.

Ai có nghĩa vụ chứng minh về việc chuyển nơi cư trú?

Điểm xuất phát không đơn giản là người đe dọa bạn có mặc đồng phục hay không. Luật sư cần xác định những gì đã được chứng minh về sự đàn áp trong quá khứ, quan hệ giữa bên đàn áp với nhà nước và quy định đang có hiệu lực áp dụng. Mối liên hệ với căn cứ được bảo vệ—chủng tộc, tôn giáo, quốc tịch, quan điểm chính trị hoặc tư cách thành viên một nhóm xã hội cụ thể—là vấn đề riêng biệt với việc bên đàn áp thuộc chính phủ hay là tư nhân.

Nếu bạn đã chứng minh được sự đàn áp trong quá khứ

Việc xác định bạn từng bị đàn áp đáp ứng điều kiện pháp luật thường tạo ra suy đoán rằng bạn có nỗi sợ bị đàn áp có cơ sở trong tương lai đối với yêu cầu ban đầu. Theo 8 C.F.R. § 1208.13(b)(1)(ii), DHS có nghĩa vụ bác bỏ suy đoán đó theo tiêu chuẩn ưu thế chứng cứ, bao gồm bằng cách chứng minh có khả năng chuyển nơi cư trú trong nước một cách an toàn và hợp lý. Ưu thế chứng cứ nghĩa là khả năng đúng cao hơn khả năng không đúng. Điều này không có nghĩa rằng nguy cơ mà bạn lo sợ trong tương lai phải có khả năng xảy ra cao hơn không xảy ra thì bạn mới đủ điều kiện xin tị nạn.

Việc từng bị ngược đãi không tự động đồng nghĩa với kết luận pháp lý rằng bạn đã bị đàn áp trong quá khứ. Mức độ nghiêm trọng của tổn hại, mối liên hệ với căn cứ được bảo vệ và các yếu tố bắt buộc khác phải được chứng minh. Nếu nỗi sợ trong tương lai không liên quan đến sự đàn áp trước đây, cần áp dụng một phân tích riêng. Hãy yêu cầu luật sư xác định chính xác kết luận mà bạn đang đề nghị thẩm phán đưa ra, thay vì mặc định một bản khai chi tiết tự nó sẽ chuyển nghĩa vụ chứng minh sang bên kia.

Nếu bạn chưa chứng minh được sự đàn áp trong quá khứ

Theo khung quy định về chuyển nơi cư trú trước năm 2020 đang được áp dụng, người chưa chứng minh được sự đàn áp trong quá khứ thường có nghĩa vụ chứng minh rằng yêu cầu chuyển nơi cư trú là không hợp lý, trừ khi sự đàn áp mà họ lo sợ do chính phủ thực hiện hoặc được chính phủ bảo trợ. Trong các vụ liên quan đến chính phủ hoặc sự bảo trợ của chính phủ, việc chuyển nơi cư trú được suy đoán là không hợp lý, trừ khi DHS chứng minh điều ngược lại theo tiêu chuẩn ưu thế chứng cứ. Đây là những quy tắc có thể bị bác bỏ bằng chứng cứ, không phải chiến thắng tự động cho bất kỳ bên nào.

Một băng nhóm tư nhân, người thân, chủ lao động hoặc chủ thể phi nhà nước khác không tự động được coi là có sự bảo trợ của chính phủ chỉ vì cảnh sát không giúp đỡ. Việc chính phủ không thể hoặc không muốn bảo vệ bạn và việc chính phủ bảo trợ sự đàn áp là hai vấn đề khác nhau. Chứng cứ về sự phối hợp, nguồn lực, mệnh lệnh hoặc tham gia của quan chức có thể quan trọng, nhưng việc phân loại đòi hỏi phân tích kỹ cả pháp luật lẫn tình tiết. Đừng bịa ra mối liên hệ với quan chức để được hưởng cách phân bổ nghĩa vụ chứng minh thuận lợi hơn.

Vì sao việc bạn từng chuyển đến thành phố khác lại quan trọng

Chuyển nơi cư trú không chỉ là một lập luận giả định. Nếu bạn từng sống ở nơi khác trong nước trước khi đến Hoa Kỳ, DHS có thể viện dẫn khoảng thời gian đó làm chứng cứ rằng bạn có thể trở lại nơi ấy. Thời gian lưu trú, mức độ công khai trong sinh hoạt, việc các mối đe dọa có tiếp diễn không và những thay đổi sau đó đều quan trọng. Một khoảng trống chưa được giải thích trong diễn biến thời gian có thể trở thành vấn đề trọng tâm khi bị đối chất.

Trong Matter of H-I-A-H-, 29 I&N Dec. 823 (BIA 2026), Hội đồng yêu cầu phân tích thêm trong một vụ mà người nộp đơn từng sống ngoài quê nhà nhiều năm mà không chịu thêm tổn hại. Phán quyết giải thích rằng chứng cứ này liên quan trực tiếp đến nỗ lực của DHS nhằm bác bỏ suy đoán về sự đàn áp trong tương lai. Hội đồng trả hồ sơ để xét lại; họ không tuyên bố rằng mọi người từng chuyển nơi cư trú trong nước đều phải bị từ chối tị nạn.

Đừng che giấu khoảng thời gian bạn không bị tổn hại. Hãy giải thích trung thực. Bí mật ở trong phòng của người thân một thời gian ngắn có thể mang ý nghĩa khác với nhiều năm sinh hoạt công khai bình thường. Nhưng chỉ gọi thời gian đó là “ẩn náu” là chưa đủ: hãy mô tả nơi bạn ngủ, có đi làm hoặc đi học không, ai biết địa chỉ, bạn đã thực hiện biện pháp phòng ngừa nào và cuối cùng vì sao bạn rời đi.

• Liệt kê từng địa chỉ hoặc địa điểm, thời gian ước tính và những người sống cùng bạn.
• Ghi lại mọi cuộc gọi, lần đến tìm, tin nhắn, hoạt động truy tìm hoặc lời đe dọa sau khi chuyển đi.
• Giải thích những khoảng thời gian bên đàn áp không liên lạc, bao gồm cả điều bạn biết và điều bạn không biết.
• Xác định diễn biến về sau làm thay đổi nguy cơ, chẳng hạn lệnh truy nã mới, nơi ở của bạn bị phát hiện hoặc bên đàn áp mở rộng phạm vi kiểm soát.

Mẫu I-589, bản khai, các cuộc phỏng vấn trước đây, lịch sử đi lại và lời khai nhân chứng cần thể hiện một câu chuyện nhất quán, chính xác. Nếu trước đây có ngày tháng hoặc địa chỉ sai, hãy trao đổi trung thực với luật sư để xử lý sự khác biệt. Thêm chi tiết mới chỉ vì nghe có lợi có thể tạo ra vấn đề về độ tin cậy gây hại hơn cả lập luận về chuyển nơi cư trú.

Xây dựng chứng cứ về địa điểm được đề xuất, không chỉ về cả nước

Báo cáo mô tả bạo lực trên toàn quốc có thể cung cấp bối cảnh nhưng vẫn khiến thẩm phán phải hỏi về thành phố cụ thể mà DHS đề xuất. Hãy bắt đầu bằng danh sách bằng văn bản các địa điểm thay thế mà chính phủ nêu, nếu đã xác định được. Sau đó đối chiếu từng nhận định liên quan với chứng cứ. Khi DHS chịu nghĩa vụ chứng minh, luật sư có thể phản bác đề xuất chuyển nơi cư trú mơ hồ hoặc thiếu căn cứ, đồng thời trình bày chứng cứ phản hồi của bạn.

1. Phạm vi tiếp cận của bên đàn áp. Lưu giữ tin nhắn được gửi sau khi chuyển đi, chứng cứ về việc tìm bạn thông qua người thân, tài liệu về mạng lưới ở vùng khác hoặc phân tích đáng tin cậy của chuyên gia. Giải thích cách bên đàn áp có thể xác định vị trí của bạn, thay vì chỉ dựa vào tên của nhóm để mặc định họ có thể vươn tới mọi nơi trong nước.
2. Khả năng bạn bị nhận diện. Xem xét yêu cầu xuất trình giấy tờ tùy thân, đăng ký cư trú, hồ sơ học tập hoặc việc làm, sinh hoạt tôn giáo, hoạt động chính trị và quan hệ gia đình khi những tình tiết này thực sự ảnh hưởng đến nguy cơ. Đừng coi việc buộc người nộp đơn che giấu đặc điểm nhân thân được bảo vệ là giải pháp áp dụng cho mọi trường hợp.
3. Sự bảo vệ tại khu vực thay thế. Xác định cảnh sát hoặc nhà chức trách khác tại đó có thể và sẵn lòng làm gì. Một đạo luật quốc gia cấm bạo lực tự nó không chứng minh sự bảo vệ hữu hiệu ở địa phương; một bản tin riêng lẻ không liên quan tự nó cũng không chứng minh rằng không thể được bảo vệ.
4. Điều kiện đối với chính người nộp đơn. Liên hệ hồ sơ sức khỏe, tình trạng khuyết tật, tuổi tác, trách nhiệm chăm sóc người khác, rào cản ngôn ngữ hoặc việc thiếu người hỗ trợ với thực tế tại địa điểm được đề xuất. Hãy giải thích hệ quả, không chỉ nêu sự tồn tại của hoàn cảnh đó.
5. Độ tin cậy và khả năng thu thập. Lưu giữ hồ sơ gốc và ngày tháng, xác định người viết bản tường trình và thu xếp bản dịch đầy đủ. Nếu không thể thu thập chứng cứ quan trọng một cách an toàn hoặc hợp lý, hãy ghi rõ nguyên nhân và trao đổi với luật sư về chứng cứ xác nhận thay thế.

Báo cáo chuyên gia hữu ích cần trả lời đúng câu hỏi về chuyển nơi cư trú, mô tả chuyên môn và các nguồn thông tin của chuyên gia, đồng thời giải thích điều kiện chung liên hệ với hoàn cảnh của bạn ra sao. Một thư chung chung nói rằng cả nước đều không an toàn sẽ dễ bị xem nhẹ hơn. Nhân chứng cần mô tả những tình tiết họ trực tiếp biết và phân biệt với điều người khác kể lại.

Để tìm hiểu khung chứng cứ tổng quát hơn, xem cách chứng minh nỗi sợ bị đàn áp. Nếu không có hồ sơ cảnh sát hoặc y tế, hướng dẫn về thiếu chứng cứ xác nhận trong vụ xin tị nạn giải thích vì sao khoảng trống chứng cứ cần được giải trình, chứ không được thay bằng tài liệu bịa đặt.

Việc rà soát hồ sơ cần làm rõ điều gì trước phiên tòa

Hãy xem tình huống giả định sau, không phải kết quả thực tế của một khách hàng. Một nhà hoạt động chính trị mô tả những lời đe dọa tại quê nhà và cho biết đã ở thành phố khác tám tháng trước khi xuất cảnh. Bản khai đầu tiên chỉ nói cô “không thể sống an toàn ở bất cứ đâu”. DHS viện dẫn tám tháng đó làm chứng cứ cho thấy việc chuyển nơi cư trú đã thành công. Báo cáo quốc gia về đàn áp không giải thích được những gì xảy ra trong thời gian lưu trú cụ thể ấy.

Việc rà soát kỹ cần hỏi cô có công khai đi làm, dùng giấy tờ tùy thân của mình, tiếp tục hoạt động chính trị, nhận lời đe dọa mới hoặc biết rằng quan chức đang tìm mình hay không. Nếu cô sống công khai và không bị tổn hại, cần đối diện với những tình tiết đó. Nếu cô chỉ ở trong nhà người thân và gia đình vẫn nhận lời đe dọa, bản khai và nhân chứng hỗ trợ cần giải thích chính xác. Không được viết lại bất kỳ phiên bản nào chỉ để phù hợp với kết quả mong muốn.

Giá trị thực tiễn của việc chuẩn bị cùng luật sư là gắn từng tình tiết với đúng vấn đề: kết luận pháp lý về sự đàn áp trong quá khứ, nghĩa vụ chứng minh áp dụng, mức độ an toàn thực tế tại thành phố thay thế và tính hợp lý. Luật sư cũng cần tách các giả định thiếu căn cứ khỏi tình tiết có thể chứng minh. Một điểm yếu được nhận diện trung thực trước khi nộp hồ sơ dễ xử lý hơn một mâu thuẫn bất ngờ tại phiên xét xử nội dung vụ việc.

Đừng nhầm chuyển nơi cư trú với các vấn đề tị nạn khác

Chuyển nơi cư trú trong nước là di chuyển trong chính đất nước của bạn. Tái định cư ổn định liên quan đến một nước khác và một căn cứ riêng ngăn việc cấp tị nạn. Thời gian ở nước quá cảnh không trả lời được liệu bạn có thể sống an toàn và hợp lý ở nơi khác trong nước mình hay không. Hướng dẫn về tái định cư ổn định đề cập đến vấn đề riêng biệt đó.

Bảo vệ theo diện hoãn trục xuất và Công ước Chống Tra tấn có các tiêu chuẩn riêng. Chứng cứ về chuyển nơi cư trú có thể quan trọng đối với những yêu cầu này, nhưng không thể đơn giản sao chép các suy đoán của diện tị nạn sang phân tích theo CAT. Việc một lập luận xin tị nạn không thành công không cho phép luật sư bỏ qua những yêu cầu bảo vệ khác có căn cứ trong tình tiết vụ việc. Ngược lại, mô tả tổn hại lo sợ là tra tấn không loại bỏ nghĩa vụ đáp ứng các yêu cầu của CAT.

Sự đàn áp trong quá khứ có thể cần được phân tích thêm ngay cả khi suy đoán về nỗi sợ trong tương lai đã bị bác bỏ. Theo 8 C.F.R. § 1208.13(b)(1)(iii), có thể xem xét tị nạn nhân đạo trong những vụ đủ điều kiện, khi có lý do thuyết phục xuất phát từ mức độ nghiêm trọng của sự đàn áp trước đây hoặc khả năng hợp lý xảy ra tổn hại nghiêm trọng khác. Đây không phải phương án dự phòng tự động và không thay thế cho việc chuẩn bị chứng cứ về chuyển nơi cư trú.

Đơn xin tị nạn đang chờ giải quyết không phải lý do miễn trách nhiệm vì vắng phiên tòa. Hãy tuân thủ lịch trình và lệnh nộp hồ sơ của tòa, cập nhật địa chỉ và giữ chứng từ về việc nộp cho tòa cũng như tống đạt cho bên kia. Nếu cần thêm thời gian thu thập chứng cứ, luật sư phải đánh giá đề nghị nào phù hợp; đừng mặc định hạn chót đã thay đổi chỉ vì bạn vẫn đang thu thập tài liệu.

Những việc cần làm trước hạn chót tiếp theo của tòa

1. Thu thập toàn bộ hồ sơ. Mang theo I-589, các bản khai, hồ sơ phỏng vấn bạn đang có, văn bản DHS đã nộp, thông báo phiên tòa và lệnh ấn định lịch trình của thẩm phán. Xác định vấn đề chuyển nơi cư trú được nêu ở đâu và chính phủ thực sự đã nói gì.
2. Chuẩn bị lịch sử cư trú đầy đủ. Bao gồm cả những lần ở ngắn ngày và khoảng thời gian không xảy ra sự việc gì. Ghi rõ ngày tháng nào là ước tính thay vì đoán như thể biết chắc.
3. Tách riêng các câu hỏi pháp lý. Hỏi liệu sự đàn áp trong quá khứ đã được chứng minh chưa, bên đàn áp được phân loại thế nào, ai có nghĩa vụ chứng minh và quy định cùng phán quyết nào của tòa phúc thẩm khu vực có giá trị ràng buộc.
4. Lập danh sách chứng cứ theo từng địa điểm. Với mỗi địa điểm thay thế được đề xuất, xác định chứng cứ hiện có, chứng cứ còn thiếu, cách thu thập an toàn và nhu cầu dịch thuật.
5. Chuẩn bị lời khai trung thực. Tập giải thích trình tự thời gian và lý do việc chuyển đi có hoặc không giải quyết được vấn đề. Chuẩn bị nghĩa là trình bày rõ ràng, không phải học thuộc câu trả lời bịa đặt.
6. Đáp ứng yêu cầu nộp hồ sơ và tống đạt. Tuân theo các hạn chót của chính vụ việc của bạn. Giữ bản sao và xác nhận giao nhận. Trao đổi với luật sư về khó khăn chứng cứ hoặc thời gian trước khi hết hạn.

Bạn không cần có đủ mọi tài liệu mới có thể đặt lịch rà soát vụ việc. Hãy mang những gì đang có, liệt kê những gì còn thiếu và xác định phiên tòa hoặc hạn nộp chứng cứ tiếp theo. Đừng liên hệ bên đàn áp hoặc đặt người thân vào nguy hiểm chỉ để lấy một tài liệu. Kế hoạch chứng cứ cần tính đến cả sự an toàn lẫn yêu cầu của tòa.

Tài liệu hỗ trợ bảo vệ quyền lợi liên quan

Sử dụng các hướng dẫn này để chuẩn bị toàn diện vụ xin tị nạn, đồng thời vẫn tách riêng vấn đề chuyển nơi cư trú trong nước trong chứng cứ và lập luận pháp lý.

Câu hỏi thường gặp

DHS có thắng chỉ bằng cách nêu tên một thành phố khác không?

Không. Việc xem xét pháp lý bao gồm liệu có thể tránh bị đàn áp tại đó và liệu yêu cầu chuyển nơi cư trú có hợp lý trong hoàn cảnh cụ thể hay không. Chứng cứ và cách phân bổ nghĩa vụ chứng minh đều quan trọng; nêu tên một thành phố không phải là toàn bộ quá trình phân tích.

Tôi có phải thử sống ở nơi khác trước khi xin tị nạn không?

Không có yêu cầu chung buộc mọi người thực hiện một lần chuyển chỗ ở thử đầy nguy hiểm trước khi nộp đơn. Tuy nhiên, khả năng chuyển nơi cư trú an toàn và hợp lý có thể ảnh hưởng đến điều kiện được cấp tị nạn, và mọi lần chuyển chỗ ở trong nước trước đây phải được giải thích trung thực.

Ai có nghĩa vụ chứng minh nếu tôi từng bị đàn áp?

Nếu sự đàn áp trong quá khứ đáp ứng điều kiện pháp luật đã được chứng minh đối với yêu cầu ban đầu, DHS thường có nghĩa vụ bác bỏ suy đoán phát sinh từ kết luận đó, kể cả bằng khả năng chuyển nơi cư trú an toàn và hợp lý. Chỉ riêng tổn hại trước đây không tự động chứng minh tất cả yếu tố bắt buộc của sự đàn áp trong quá khứ.

Bên đàn áp là tư nhân có luôn khiến việc chuyển nơi cư trú trở nên hợp lý không?

Không. Khung quy định đang áp dụng phân biệt sự đàn áp trong quá khứ với sự đàn áp do chính phủ thực hiện hoặc bảo trợ. Không được coi suy đoán năm 2020 về bên đàn áp tư nhân đang hiển thị trong một số văn bản pháp quy là có thể thi hành khi lệnh đình chỉ liên quan vẫn còn hiệu lực.

Sống ở thành phố khác mà không bị tổn hại có làm hỏng vụ việc của tôi không?

Không tự động, nhưng đó có thể là chứng cứ quan trọng bất lợi cho yêu cầu của bạn. Hãy giải thích bạn đã ở bao lâu, sinh hoạt thế nào, có ẩn náu không, những lời đe dọa nào tiếp diễn và điều gì đã thay đổi. Đừng bỏ qua thời gian đó hoặc bịa ra lời giải thích.

Không có người thân ở thành phố được đề xuất đã đủ chưa?

Thông thường, chỉ riêng điều đó là chưa đủ. Quan hệ gia đình và xã hội là hoàn cảnh liên quan, nhưng thẩm phán xem xét toàn bộ hồ sơ. Hãy giải thích việc thiếu hỗ trợ tác động kết hợp với sức khỏe, tuổi tác, an toàn hoặc các trở ngại cụ thể khác ra sao, thay vì chỉ dựa vào một tình tiết.

Luật sư có thể xử lý vấn đề chuyển nơi cư trú trước phiên xét xử nội dung không?

Có. Luật sư có thể rà soát diễn biến thời gian, xác định nghĩa vụ chứng minh và luật áp dụng, sắp xếp chứng cứ theo địa điểm, chuẩn bị nhân chứng và phản hồi quan điểm của DHS trong các hạn chót của tòa. Không luật sư nào có thể bảo đảm quyết định của thẩm phán.